मोबाईलपेक्षा महत्त्वाचे आहे मुलांचे मानसिक आरोग्य,संस्कार आणि भावनिक सामर्थ्य

Raju Tapal publisher August 24, 2026 63

मोबाईलपेक्षा महत्त्वाचे आहे मुलांचे मानसिक आरोग्य,संस्कार आणि भावनिक सामर्थ्य

छत्रपती संभाजीनगरमध्ये घडल्याचे सांगितले जाणारे एक दुर्दैवी प्रकरण मन हेलावून टाकणारे आहे. एका महागड्या मोबाईलच्या मागणीवरून निर्माण झालेला राग आणि भावनिक उद्रेक एका कुटुंबासाठी अत्यंत दुःखद ठरल्याचे सांगितले जाते. या घटनेतून आजच्या पालकांनी आणि तरुण पिढीने एक गंभीर बोध घेण्याची गरज आहे. मोबाईल म्हणजे जीवन नाही. महागडा फोन म्हणजे प्रतिष्ठा नाही. आणि एखादी वस्तू मिळाली नाही म्हणून जीवन संपवणे हा कोणताही मार्ग नाही. आज आपण मुलांच्या शारीरिक आरोग्याची काळजी घेतो;पण त्यांच्या मानसिक आणि भावनिक आरोग्याकडेही तितकेच गांभीर्याने पाहणे आवश्यक आहे. सध्याच्या धावपळीच्या जीवनात अनेक व्यक्तींमध्ये चिडचिड,राग,तणाव,अस्वस्थता आणि भावनांवर नियंत्रण ठेवण्यात अडचणी दिसून येतात. त्यामुळे शरीर निरोगी असण्यासोबतच मन निरोगी आणि भावनिकदृष्ट्या सक्षम असणेही अत्यंत महत्त्वाचे आहे. आपल्या सनातन संस्कृतीमध्ये मनावर नियंत्रण,संयम,आत्मचिंतन,प्रार्थना,ध्यान आणि जीवनमूल्यांना मोठे महत्त्व दिले गेले आहे. पूर्वीच्या गुरुकुल पद्धतीमध्ये केवळ पुस्तकी शिक्षण नव्हते;त्यासोबत शिस्त,सेवा,संस्कार आणि जीवन जगण्याची कला शिकवली जात होती. आजच्या काळात मुलांना योग्य पद्धतीने योग,प्राणायाम,ध्यान,प्रार्थना आणि आत्मचिंतनाची सवय लावणे उपयुक्त ठरू शकते. योग शरीराला निरोगी ठेवण्यास,प्राणायाम श्वास व मनाच्या स्थैर्यासाठी आणि ध्यान विचारांकडे शांतपणे पाहण्याची क्षमता विकसित करण्यास मदत करू शकते. त्याचबरोबर मुलांच्या वर्तनात मोठे बदल,सतत चिडचिड,अतिराग,निराशा,एकटेपणा किंवा स्वतःला इजा करण्यासंबंधी विचार दिसत असतील तर ते दुर्लक्षित करू नयेत. अशा परिस्थितीत मानसिक आरोग्य तज्ज्ञ,मानसोपचारतज्ज्ञ किंवा समुपदेशकांकडून योग्य मार्गदर्शन घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

अंकशास्त्रातून व्यक्तिमत्त्व समजून घेण्याचा पूरक प्रयत्न

यासोबतच काही पालकांना अंकशास्त्राच्या माध्यमातून मुलाचा स्वभाव,व्यक्तिमत्त्वातील काही प्रवृत्ती आणि त्यांच्यात आवश्यक असलेल्या सकारात्मक बदलांबद्दल मार्गदर्शन घेणे उपयोगी वाटू शकते. जन्मतारखेच्या आधारे अंकशास्त्राच्या पद्धतीनुसार स्वभावाचे विश्लेषण करून मुलाच्या सकारात्मक गुणांना प्रोत्साहन देणे,तसेच कोणत्या सवयींमध्ये किंवा दृष्टिकोनात बदल करण्याची गरज आहे यावर चर्चा करता येऊ शकते. अंकशास्त्र,योग,ध्यान,अध्यात्म आणि समुपदेशन यांचा योग्य समन्वय करून मुलाला स्वतःला समजून घेण्यास,सकारात्मक सवयी निर्माण करण्यास आणि भावनिकदृष्ट्या अधिक सक्षम होण्यास मदत करण्याचा प्रयत्न करता येतो. रेमेडी किंवा कोणताही उपाय करताना तो व्यक्तीच्या श्रद्धा आणि सकारात्मक जीवनशैलीला पूरक असावा; आणि मानसिक आरोग्याची समस्या असल्यास तज्ज्ञ उपचारांना कधीही पर्याय मानू नये.

 पालकांनी मुलांना काय द्यावे?

महागडा मोबाईल देण्यापेक्षा त्यांना वेळ द्या.

त्यांच्याशी संवाद साधा.

त्यांच्या भावना ऐका.

त्यांच्या मनातील प्रश्न समजून घ्या.

योग आणि ध्यानाची सवय लावा.

प्रार्थना आणि संस्कारांची ओळख करून द्या.

आणि गरज भासल्यास तज्ज्ञांकडून समुपदेशन घ्या.

मुलाला फक्त

“तुला काय हवे आहे?”

असे विचारू नका.

कधी कधी त्याला विचारा—

“तुला काय वाटत आहे?”

हा प्रश्न त्याचे जीवन बदलू शकतो.

कारण मुलाला महागडा फोन देणे सोपे आहे;पण नकार स्वीकारण्याची,अपयश पचवण्याची,रागावर नियंत्रण ठेवण्याची आणि कठीण प्रसंगी योग्य निर्णय घेण्याची मानसिक ताकद देणे हे खरे पालकत्व आहे.

मुलांच्या हातात मोबाईल देण्यापूर्वी त्यांच्या मनात संस्कार द्या.

स्क्रीनपेक्षा त्यांना जीवनाशी जोडा.

शारीरिक आरोग्यासोबत मानसिक आरोग्याची काळजी घ्या.

शिक्षणासोबत योग द्या आणि आधुनिक जीवनासोबत अध्यात्माची जोड द्या.

एक मोबाईल हरवला तर दुसरा घेता येतो; पण गेलेले जीवन परत मिळत नाही.

निरोगी शरीरासाठी योग,शांत मनासाठी ध्यान,सकारात्मक जीवनासाठी संस्कार आणि योग्य वेळी योग्य मार्गदर्शन—हीच आजच्या पिढीची खरी गरज आहे.

— शब्दांकन:डॉ. भागवत योगी

योग • निसर्गोपचार • अंकशास्त्र तज्ञ

छत्रपती संभाजीनगर,महाराष्ट्र

Share This